Alevi / Kızılbaş öğretisinde daha orta çağda başlayarak Pirler, Mürşitler disipilinize olmak için ayrı ayrı renklerde elbiseler, kıyafetler giyerlerdi. Alevilikte / Kızılbaşlıkta; 4 Kapı, 40 Makam öğretisi icerisinde her bir Kapı ve Makama ulaşmış Pirlerin, Mürşitlerin değişik renkte bir elbisesi, bir forması olurdu. Bu elbiseler; bir Pirin, bir Mürşidin aldığı eğitim içerisinde eriştiği yeri, Kapıyı, Makamı gösterirdi.

Bir can, hayatta ve doğada öğrendiği bilimi, ilmi başardığında Mürşidinin icazetiyle Dervişlik Hırkasını giyinip Marifet Kapısına adımını atmaya yani Dervişliğe, Dervişlik Hırkasını giyinmeye hazır olmalıdır. Hırka bilgidir. Alevi canı içün hırka, onun kuşandığı, üstlendiği öğrendiği, öğreteceği bilgidir.

Alevi / Kızılbaş öğretisinde daha orta çağdan başlayarak en büyük mürşitler, disipilnize olmak için; hırkalar, kıyafetler, elbiseler giyer, baş açık, yalın ayak dolaşırlardı.

Orta çağda, hatta daha uzak dönemlerde; Mısır’da, Mezopotamya’da Sümer Rahipleriyle, tapınak Rahipleri de değişik renklerde giysiler giyerlerdi. Kimi kırmızı, kimi siyah, kimi yeşil, kimi al. Her bir basamaktaki Kapı’nın ve Makamın ayrı elbisesi, ayrı forması, ayrı hırkasının rengi vardı. Bu elbiselerdeki, hırkalardaki renkler bir Mürşidin eriştiği yeri, makamı gösteriyordu.

Alevilikte / Kızılbaşlıkta; 4 Kapı, 40 Makam öğretisinde en üst makamın hırkası kırmızıdır. Her Alevi / Kızılbaş Ocak Pirlerinin giysileri, Mürşitlerin ve Ocaklarının adlarıyla doğrudan ilişkilidir. Bunların ne anlam ifade ettiklerine bakalım:

Sarısaltık adı hep günümüz Türkçesinden geldiği varsayılmış, karıştırılmıştır. Eski dilde, Farsça da, Anadolu’da da eski Rumca’da; saru, sarı; altın sarısı, kırmızı olarak kullanılmıştır. Bu yüzden saru, sarı; kırmızı anlamında Sarısaltık’a ad olarak verilmiştir. Yani bu ad, Mürşit Makamına ulaşmış, mürşitlerin giydiği hırkadan, libastan, elbiseden kaynaklı; “Kırmızı hırkalı mürşit” anlamında kendisine Sarı Saltık denilmiştir.

Baba Mansur isminin Man- sur kelimesindeki Sur eki de; kırmızı demektir. Baba Mansur ismide giyiminden “kırmızı hırkasından” gelmiştir. Yani “Kırmızı Hırkalı” mürşit Makamına erişmiş bir derviş (bilge-âlim) anlamındadır.

Yine Kızıldelil ismi de “Kırmızı hırka” giymiş bilgin demektir. Delil ise, aydınlatan, çıra, ışık yol gösteren anlamında kullanılmış bir derviş, bir âlim, bir pir olmuştur. Kureş Baba ismindeki Kur kökü yüksek, dağ anlamında ta sümerceden gelme bir sözcüktür, reş takısı ise siyah demek. Yani Kureş Baba Siyah hırkalı ulu pir anlamımda. Yeşilevliya, Karadonlu Can Baba gibi daha pek çok mürşit, yol gmsterici ulu bilgelerin ismleri…

Ağuiçen ismi de zehir içmekten gelmiştir fakat bu onun gösterdiği kerametidir. Asıl Ağuiçenlilere; Hırka-i Al-aba derler. Ya da Pençey-i Al-aba, yani “Kırmızı Pençeli, Kırmızı Hırkalı” anlamında. Ağu içmesi ise onun kerametidir.

Alevilikte Hırka; Mürşitlerin Hakikate ulaştıkları makamalarda sahip oldukları, bilgiyi, alimliği, donanımı ve İnsani Kamilliği ifade eder.
**
SALTIK Turabi, Alevilikte Ocaklar Gerçeği, 4 Kapı 40 Makam Öğretisi i, Babek/Sancı Yayınları Kolektifi, Ekim 2017, İstanbul.

Simurg-News'i sosyal medyadan da takip edebilirsiniz!