Muhammed ve Dört Halife Döneminde Dersim / Turabi SALTIK

Turabi Saltık
Araştırmacı Yazar

Ilk Semavi dinler daha Firavunlar zamanında ortaya çıkmıştı. Musa önderliğinde gelişen Yahudi inancindan 1300 yil sonra, Isa önderliğinde Hıristiyanlık ortaya çıktı. Hıristiyanlık ortaya çıktıktan dört yüz yıl sonra Roma’nın resmi devlet dini oldu. Roma, inançları araç etti. Dünya üzerinde etki kurdu. Isa’dan 6 yüz yıl sonra Arap Yarimadasında Muhammed önderliğinde Islamiyet ortaya çıktı. Islamiyet’de devlet dini oldu. Tıpkı Roma Iparatorluğu gibi Muhamamed önderliğinde gelişen Islamiyet de bölgede pek çok farklı kültürlere ve inançlara dayatıldı. Semavi dinler oratya çıktığında Dersim’de durum nasıldı? Semavi dinlerden özellikle Islamiyet, Dersim’e ulaşabilmiş miydi? Müslümanlık Dersimle buluştu mu?

Islam devleti kurulunca ve kuruluşu takip eden yıllarda fetihler başlattı. Özellikle Hz. Ömer döneminde Araplar, Anadolu’ya seferler başlatmıştı. O zamanlar Araplar ve Hz. Ömer, Dersim’e de seferler düzenledi diye savunanlar da var: “Hz. Ömer (634-644) döneminde Araplar, Güney Anadolu üzerinden seferler düzenlemeye başlamışlar ve bu dönemde Dersim Bölgesine kadar ulaşmışlardır.”1.

Bu bilgi, külliyen yanlış, yanlı bir bilgidir. Maksatlıdır. Özellikle; “Bazı kaynaklarda Dersim’in Halid b. Velid tarafindan fethedildiği konusunda verilen bilgileri bugün için doğrulayan bir kayanak bulunmamaktadır.” 2.

Yinede Islam’ın Hz. Ömer döneminde Dersim’e girdiğine inanan pek çok kişi vardır. Bu bütünüyle yanlıştır ve hiç bir kaynaktan doğrulanmamıştır. Ama zorla Dersim’in Alevi / Kızılbaş inançlarını asimle etmek, Sunnilestirmek icin boylesi yalanlarla resmi bir tarih yaratmak adına bu yola pek çok defa başvurulmuşutur.

Islam ne Muhammed zamaninda, ne Ömer, Osman, Ebubekir ve ne de Hz. Ali zamaninda Dersim’e, ne ulaşabilmiş ne de girebilmişti. Islam ve Müslümanlık Dersim’e ulaşmamış, girmemişti.

“Hz. Ömer dönemindeki akınların bir tanesi de 639 yılında yapılmış, ancak bu akınlar Tunceli yöresine kadar ulaşmamıştır. Bu Bölgle, ancak VII. yüzün ikinci yarisinda Araplarin hakimiyeti altina girmiştir.” Bu bilgide yalan ve gercek bir bilgi değildir. O yuzyilda da Islamiyet Dersime girmemişti. Müslümanlık Dersim’e hükmedememişti. Ne Arapça ne de Kurani bilgiler Dersim’e ulaşmıştı. Zaten o yıllarda da Dersim, kendi inançlarıyla bir yaşam sürdürüyordu. Ay, güneş, yıldızlar, yüksek dağlar, akarsularla doğa inançları Dersim de hakimim inançtı. Ne Müslüman Araplar ne de Dört Halife döneminde Islam Dersimle buluşmuş, ne de Abbasi, Emevi döneminde.

Tersine daha Kerbela zamanında katledilen Ehli Beyit ve Masum u Paklardan kurtulanlar Kerbeladan uzaklaşmış Dersim’e sığınanlar olmustu. Masum u Paklaradan bir ulu Pir o yüzyıllarda Dersim’e gelmiş, Hozat Samos Kalesinde yaşamıştı. Bugün hala Hozat Samos Kalesinde, Masum u Pak adıyla bir mezar ve ziyaret alani mevcuttur.

Abbasi, Emevi döneminin Islam anlayışı gibi o dönem Bizans inançları da Dersimle buluşmamıştı. Dersim de Hıristiyan kimlikler olmuştu. Arap bölgelerinde Kürdistan da Hıristiyan kimlikler Arap Emevi baskılarıyla Dersim’de olmuştu. Bu Hiristiyan kimliklere yönelik: “Dersim, Hıristiyanlık döneminde de mu’tezil’e Hiristiyan mezheplerinin, Islamlin döneminde de mu’tezile müslüman tarikatlik döneminde de mu’tezil’e tarikatların sığındığı bir bölge olmuştur.” 3

Islamlik döneminde Dersim, Anadolu da Islamiyetle -Hıristiyanlık arasında sık sık el değişti diyenlerde var. Bu görüşte doğru değil. Bu görüşü ileri sürenlerden biri de Bahriye Ücok’tur: “Bu dönemler de Dersim Bizans ve Araplar arasındaki mücadelelerde sık el degiştirmistir.” 4.

Bahriye Üçok yine Dersim’in 724’lerde: “Dersim, Abbasiler döneminde Islam devletinin eline geçti” 5 demektedir. Bu bilgi de hiç bir kaynakta doğrulanan bir bilgi değildir. 724-743’lerde Dış Dersim’e Hazar Türklerinin saldırıları olmuştur, fakat o yıllarda ne Dış Dersim’e ne de Iç Dersim’e Abbasilerin saldırıları olmamıştır. Islamiyet Dersim’de, ne Muhammed döneminde, ne de Dört Halife döneminde etkili olmadi. Abbasi ve Emevi doneminde ise Arap etkisi ve egemenligi hiç olmadı.

*
Dip Notlar
1-XIX . Yüzyılın Ikinci Yarısında Dersim Sancağı. Doç. Dr. Ibrahim Yilmazçelik. s.14. Çağ Ofset Ekim 1999. Elazığ.
2-Ali Kemali, Erzincan Tarihi, s.25-26.
3- Ibrahim Yılmazçelik, Dersim Sancağı, s 13. Cag Ofset Ekim 1999 Elazig.
4- Dersim Sancağı, s.13 Cag Ofset Ekim 1999. Elazig.
5-Age, s.15.
*
SALTIK Turabi, Dersim Tarihi, Babek /Sancı Yayınları, Şubat 2019, İstanbul

Simurg-News'i sosyal medyadan da takip edebilirsiniz!
Translate »